ARTYKUŁ

    Błędy poznawcze

    ocena SureBety.pl
    Ty też oceń artykuł
    Ocena: 5/5
    Głosów: 3
    Aby ocenić artykuł, musisz się zalogować.

    Zobacz jakie najczęstsze błędy popełniają gracze postrzegając rzeczywistość. Te błędy mają bezpośrednie przełożenie na decyzje, które podejmują, a przez to także na ich wyniki finansowe.

    Błędne założenia

    Młody mężczyzna ziewa siłując się na rękę ze starszym Błędne założenia mogą być
    przyczyną dotkliwych strat,
    ShutterStock

    Błędne założenia to pierwszy błąd jaki może wystąpić zanim jeszcze zaczniesz cokolwiek analizować.

    Jednak bez ukrytych założeń nasze codzienne funkcjonowanie byłoby koszmarem pozbawiającym nas jakiegokolwiek poczucia bezpieczeństwa. Wsiadamy do samochodu zakładając, że inni uczestnicy ruchą będą przestrzegać przepisów. Wchodzimy do sklepu zakładając, że nie zostaniemy pobici w miejscu publicznym w biały dzień. Są to przykłady bardzo skrajne, jednak najlepiej obrazują to, że nie zastanawiamy się nad ich istnieniem w ogóle.

    Podobnie jest w bukmacherce. Często gracz zakłada coś podświadomie, a potem dziwi się, że gry deblowej nie gra się na przewagi tylko jest "decydujący punkt" albo brakło mu środków na koncie by skontrować zakład na żywo!

    Błędne założenia zwykle występują rzadko, jednak konsekwencje wielu z nich są z reguły (bardzo) kosztowne. Części z nich da się uniknąć. Powinno się jednak przewidywać problemy zanim się pojawią. W szczególności nie zakładać, że każdy zakład uda nam się skontrować w zakładach na żywo i dobierać racjonalne stawki.

    Dla znających język angielski polecam krótki fragment z filmu The Princess Bride wraz z treścią rozmowy:

    Fragment ten kończy się tragicznie dla jednego z graczy, który nie wziął pod uwagę ukrytych założeń... Nie znał wszystkich zmiennych, które okazały się kluczowe w grze. W takich sytuacjach często lepiej powstrzymać się od gry :)

    Efekt potwierdzenia

    Ludzki rozum, gdy już uzyska opinię, czy otrzymując ją od kogoś czy samemu do niej dochodząc, naciąga wszystko inne aby ją podpierało i zgadzało się z nią. I nawet jeśli będą liczniejsze i ważniejsze przykłady na korzyść drugiej strony, będą one pomijane i pogardzane, albo na jakiejś podstawie odrzucane.
    (Francis Bacon, 1620)

    Efekt potwierdzenia (błąd konfirmacji) to tendencja do poszukiwania informacji, które potwierdzą, a NIE zweryfikują oczekiwania.

    Zdarza się, że użyte informacje nie są prawdziwe albo są jeszcze jakieś inne kluczowe, które nie zostały wzięte pod uwagę.

    Eksperyment dotyczący efektu potwierdzenia

    Kratka z zaznaczoną zieloną fajką akceptacji w środku Wiele osób szuka tylko
    potwierdzenia, ShutterStock

    W latach 60. XX wieku angielski psycholog Peter Wason zadał badanym test polegający na odgadnięciu prostej reguły (dowolna sekwencja rosnąca), według której akceptowane są trójki liczb. Mówił na początku badanym, że liczby (2, 4, 6) spełniają regułę. Eksperymentator odpowiadał czy podana przez badanego trójka spełnia regułę czy nie.

    Badani na przykład sądzili, że druga liczba jest średnią arytmetyczną dwóch skrajnych lub że liczby mają się różnić o 2. I głównie takie ciągi sprawdzali. Gdy jednak podali zasadę i usłyszeli, że nie o nią chodzi byli bardzo zdziwieni. Wielu badanych przeprowadzało tylko takie testy, które miały potwierdzić ich przypuszczenia zamiast takich, które jej nie spełniają!

    Dlaczego szukamy potwierdzenia?

    Test ten pokazał, że ludzie mają tendencję do prób konfirmacji (potwierdzania), a rzadko używają prób falsyfikacji. Stąd nazwa "błąd konfirmacji".

    Dzieje się tak z dwóch powodów.

    Pierwszym jest trudność w znajdywaniu nowych hipotez. Ludzie unikają tego dopóki dotychczasowe hipotezy nie zostaną obalone. Drugim powodem jest fałszywe założenie, że nasza hipoteza jest prawdziwa. Nie myślimy o tym co powinniśmy otrzymać gdyby była fałszywa.

    Zachowanie graczy

    Podobnie jest w świecie zakładów. Gracze bardzo często szukają informacji potwierdzających, że warto zagrać dany mecz. Nie szukają jednak danych, które upewnią ich, że nie powinni powstrzymać się od zakładu!

    Aby uniknąć błędu konfirmacji należy pamiętać, że przyjęte założenia nie muszą być prawdziwe.

    Zaniedbanie miarodajności

    Spalone dolary w koszu na śmieci Decyzja na bazie nieistotnych
    danych kosztuje, ShutterStock

    Zaniedbanie miarodajności to błąd logiczny polegający na podejmowaniu decyzji na podstawie danych nieistotnych (lub nie mających wartości statystycznej) i pomijaniu danych istotnych.

    Ludzie często wyciągają wnioski odnośnie ogółu na podstawie zbyt małej i niereprezentatywnej próby.

    Przykład zaniedbania miarodajności

    Wielu amatorów zakładów ogranicza się podczas typowania piłki nożnej do spojrzenia na aktualną tabelę. Niektórzy (o zgrozo!) typują tylko na podstawie wysokości oferowanych kursów i własnego przeczucia!

    Nie muszę chyba nikogo przekonywać, że na wynik meczu wpływ ma znacznie więcej czynników i ignorowanie przynajmniej tych najważniejszych ma poważne konsekwencje finansowe.

    Totalnie zaskoczony facet z ręką na piersi Zaskoczenie jest jednym
    z najsilniejszych bodźców,
    ShutterStock

    Zasada szczyt-koniec

    Zasada szczyt-koniec to tendencja do oceniania doświadczeń tylko na podstawie najsilniejszego bodźca (pozytywnego lub negatywnego) i efektu końcowego. Pozostałe bodźce są ignorowane tak co do intensywności jak i liczby.

    Przykład zasady szczyt-koniec

    Dobrym przykładem zobrazowania tego typu błędu jest gracz, który stawia przeciwko Barcelonie na podstawie wyniku ostatniego meczu. Sugeruje się on tym, że zagrała ostatnio "słaby mecz" (najsilniejszy bodziec) wygrywając tylko 1-0 (efekt końcowy). Gracz mógł jednak nie uwzględnić "miażdzącej przewagi" Barcelony w owym meczu (pośrednie bodźce) i braku szczęścia do znacznie wyższego wyniku.

    Efekt autorytetu

    Efekt autorytetu to działanie w przekonaniu, że autorytet, na który się powołujemy wie co robi. Przy takim założeniu wierzymy mu i działamy zgodnie z jego wskazówkami lub przyjmujemy częściowo jego sposób myślenia.

    Pionek szachowy z koroną na czele pionków Podążanie za samozwańczym
    autorytetem, ShutterStock

    Rola autorytetów

    W świecie zakładów rolę autorytetów pełnią głównie typerzy z bardzo dobrymi wynikami. Zanim się któremuś z nich ślepo zawierzy, należy go dobrze sprawdzić i przeanalizować pod kątem granych kursów, aktualnej formy i perspektyw zarobku.

    Zły wybór typera może pociągnąć za sobą rozczarowanie jego wynikami. Trzeba pamiętać, że dobry typer miewa również gorsze okresy. Żaden autorytet nie jest nieomylny. Co nie oznacza, że trzeba rezygnować z autorytetów.

    Decyzje na podstawie autorytetów muszą być przemyślane. Najlepiej tak samo jak własne, choć to nie zawsze jest możliwe. Najtrudniejszą rzeczą jest zwykle znalezienie odpowiedniego autorytetu.

    Efekt kontrastu

    Efekt kontrastu to subiektywne zwiększenie lub zmniejszenie pewnej cechy obiektu podczas porównywania go z innym podobnym obiektem.

    Dłonie wielkiego biznesmana ograniczają małego biznesmana Porównując się z gorszymi
    zawsze będziesz lepszy
    i na odwrót, ShutterStock

    Przykłady efektu kontrastu

    Przykład 1: Wynik dobrego typera może okazać się słaby gdy zestawimy go z bardzo dobrym typerem (ale to nadal jest dobry typer).

    Przykład 2: Nasz zysk za dany miesiąc może okazać się mały jeśli w poprzednich uzyskiwaliśmy większe (ale wciąż może to być duży zysk).

    Przykład 3: Jeśli drużyna przegra z kretesem na wyjeździe z liderem tabeli, to można odnieść wrażenie, że "straciła formę" (ale nadal może to być równie dobra drużyna jak przed meczem).

    Tego typu przykładów można podać wiele. Ważne aby być świadomym, że jest się podatnym na efekt kontrastu.

    Efekt aureoli

    Efekt aureoli (efekt halo) jest to tendencja do przypisania pewnej osobie ważnej cechy osobowości (której często nie ma) na podstawie jednej z cech lub odniesionego wrażenia. Omawiana "aureola" może być pozytywna lub negatywna.

    Tłum czerwonych kulek idzie po schodach za dużą zieloną kulką Duże zielone kulki są lepsze
    od czerwonych kulek, ShutterStock

    Przykład efektu aureoli

    Spotykam nową osobę, która przychodzi punktualnie na spotkanie. Będę skłonny myśleć, że jest ona także inteligentna, sympatyczna, uczciwa itp.

    Atrybuty efektu aureoli

    Najważniejszymi atrybutami mogącymi wywołać efekt aureoli są:

    • inteligencja/głupota
    • uroda/brzydota
    • schudność/brud
    • dobroć/zło

    Zastosowanie w zakładach

    Trochę ciężko zastosować ten efekt w zakładach. Ale o dziwo i tu ma zastosowanie!

    Gracze często stawiają na faworytów tenisa ziemnego. Patrząc na liderów rankingu liczą, że liderzy są we wszystkim najlepsi. Okazuje się jednak, że czołowi tenisiści różnie spisują się na poszczególnych nawierzchniach.

    Czołowym drużynom piłki nożnej często przypisywane są cechy, których drużyny nie posiadają. Jak na przykład niezwyciężoność czy brak słabości.

    Efekt zakotwiczenia

    Efekt zakotwiczenia mówi, iż nasza ocena jest zależna od pewnego punktu odniesienia (wartości początkowej). Jeśli dane zdarzenie spróbujemy najpierw sami ocenić, a potem dowiemy się jaki jest na niego kurs, to zwykle korygujemy swoje przekonanie. Czasem już nawet sam kurs bez analizy wyrabia nam pewną (niekoniecznie poprawną) opinię o danym typie.

    Ludzik stoi przed dużymi strzałkami na prawo i lewo Punkt odniesienia warto
    szacować najpierw samemu,
    ShutterStock

    Przykład efektu zakotwiczenia

    Gdy na przykład dowiemy się po dokładnej i rzetelnej analizie, że na dane zdarzenie jest kurs 1.50 to je obstawimy. Jeśli natomiast zobaczymy kurs 2.50, to już może wzbudzić mocno nasze wątpliwości czy je obstawiać.

    Efekt kotwicy w zakładach

    Aby zdobyć jakąś "kotwicę" sięgamy do danych z przeszłości, szukamy jakiegoś punktu odniesienia.

    Efekt zakotwiczenia bardzo ważną rolę odgrywa w zakładach na żywo. Często zdarza się tak, że pierwotny kurs nie odzwierciedla prawidłowo siły gry danej drużyny. Siła ta jest przez bukmacherów na bieżąco korygowana. Wystawione kursy są zawsze względem jakiegoś punktu odniesienia. Jeśli ów punkt jest niewłaściwy, któryś z kursów staje się valuebetem.

    Efekt pierwszeństwa

    Efekt pierszeństwa mówi o tym, że informacja wcześniej podana wywiera większy wpływ na tworzenie się ogólnego wrażenia niż informacja otrzymana później.

    Pierwsza informacja stanowi niejako punkt odniesienia dla następnych informacji.

    Efekt świeżości

    Efekt świeżości polega na silniejszym oddziaływaniu nowych informacji w porównaniu do informacji wcześniejszych.

    Z tym zagadnieniem często wiąże się pojęcie konformizmu. Skrajny konformista zgadza się z osobą, która ostatnia się wypowiadała.

    Efekt świeżości stoi w opozycji do efektu pierwszeństwa i badacze interesują się który z efektów kiedy będzie przeważał.

    Podsumowanie efektów poznawczych

    Wymienione w tym artykule efekty i zasady są powszechnie stosowanymi błędami poznawczymi. Błędy te są wynikiem "niewłaściwego" sposobu poznawania świata. W ten sposób możemy sobie stworzyć fałszywy obraz. A złe wyobrażenie przeniesie się na niektóre obszary naszego życia.

    W szczególności gracz powinien wiedzieć, w jaki sposób może popełniać błędy przy poszukiwaniu informacji. A informacja jest w zakładach kluczowym elementem sukcesu.

    Literatura

    [1] Lista błędów poznawczych

    [2] 58 błędów poznawczych które psują to co robimy

    Ostatnia aktualizacja: 18.9.2014

    Ty też oceń artykuł
    Ocena: 5/5
    Głosów: 3
    Aby ocenić artykuł, musisz się zalogować.


    Tagi:porównanie  psychologia 
     


    Nie jesteś zalogowany.
    ...a zalogowani dostają więcej. Zaloguj się, jeśli chcesz skomentować ten artykuł.

    Captcha


    Komentarze (4)



    • Lordness
      29-06-2012 12:22 (pt)
      Uniwersytet Stanford potwierdził , że u bukmacherów wygrywają częściej ludzie wierzący.
      206 210 Odpowiedz

      Odpowiedz na komentarz

      Nie jesteś zalogowany,
      ...a zalogowani dostają więcej. Zaloguj się, jeśli chcesz skomentować ten artykuł.
      Podaj powód zgłoszenia komentarza do usunięcia

      zamknij ×

    • buczek
      28-06-2012 15:33 (czw)
      Super artykuł. Teraz trzeba tylko odrobiny samokontroli i czasu, a kaska wpłynie sama :D
      Czy ktoś mi powie o co chodzi temu Prithvi?

      201 211 Odpowiedz

      Odpowiedz na komentarz

      Nie jesteś zalogowany,
      ...a zalogowani dostają więcej. Zaloguj się, jeśli chcesz skomentować ten artykuł.
      Podaj powód zgłoszenia komentarza do usunięcia

      zamknij ×

    • Prithvi
      28-06-2012 12:58 (czw)
      Prawdopodobnie nie ma na to żadnych szans. Prawdopodobnie prawdopodobieństwo by było prdonopoawbde, że to zdanie jest sensowne jest mało prdonopoawbde.W tekście jest zapytanie o eksperymenty. Znam wiele przypadkf3w eksperymentf3w amerykańskich naukowcf3w na studentach, z ktf3rych wynika wiele sensownych rzeczy, np. konformizm (kreski na kartce same się zmniejszały) itp. Takie gdybanie i uprawdopodobnianie na pewno nie posuwa naprzf3d, ani nic nie wyjaśnia.
      217 221 Odpowiedz

      Odpowiedz na komentarz

      Nie jesteś zalogowany,
      ...a zalogowani dostają więcej. Zaloguj się, jeśli chcesz skomentować ten artykuł.
      Podaj powód zgłoszenia komentarza do usunięcia

      zamknij ×

    • lelek
      19-04-2012 07:55 (czw)
      Super, że powstają takie artykuły. Mając takie informacje, osoby nie tracą tylu miesięcy (lat?) żeby dojść do tego co my sami osiągnęliśmy metodą prób i błędów :)

      213 224 Odpowiedz

      Odpowiedz na komentarz

      Nie jesteś zalogowany,
      ...a zalogowani dostają więcej. Zaloguj się, jeśli chcesz skomentować ten artykuł.
      Podaj powód zgłoszenia komentarza do usunięcia

      zamknij ×

    Logowanie

    W celu zalogowania się na swoje konto, wypełnij poniższy formularz. Jeżeli nie posiadasz jeszcze konta - zarejestruj się.



    zamknij ×
    Popover Starter

    Jednorazowa oferta

    Jeżeli chcesz:

    Oferuję Ci ZA DARMO 31 minut nagrania video.


     Zgadzam się z Polityką Prywatności
    Top