ARTYKUŁ

    Błędy w ocenie ryzyka

    ocena SureBety.pl
    Ty też oceń artykuł
    Ocena: 4,67/5
    Głosów: 3
    Aby ocenić artykuł, musisz się zalogować.

    Sukces w zakładch bukmacherskich w dużej mierze zależy od tego jak dobrze gracz potrafi prawidłowo ocenić prawdopodobieństwo sukcesu. Badania wykazały, że ludzie potrafią błędnie postrzegać prawdopodobieństwo w określonych sytuacjach.

    Paradoks hazardzisty

    Kobieca ręka przygotowana do wyrzucenia symetrycznej monetyRzut monetą, ShutterStock

    Paradoks hazardzisty (złudzenie gracza) to bardzo częsty błąd popełniany przez początkujących graczy, który polega na traktowaniu niezależnych od siebie zdarzeń jako zdarzenia zależne.

    Dotyczy to głównie progresji, gdzie gracz uważa, że zdarzenie przedłużające nieprawdopodobną serię ma mniejsze szanse zajścia niż zdarzenie kończące tą serię.

    Na przykład jeśli w trakcie serii rzutów symetryczną monetą wypadło już 20 orłów, to złudzenie gracza polega na tym, iż wierzy on, że szanse wypadnięcia reszki rosną z każdym rzutem lub przynajmniej są większe od ½.

    Każdy rzut jest jednak zdarzeniem niezależnym i z prawdopodobieństwa warunkowego (wiedza z liceum):

    Prawdopodobieństwo wypadnięcia reszki w n próbach pod warunkiem, że nie wypadła w n-1 próbach jest takie samo jak prawdopodobieństwo pojedynczego rzutu, czyli ½.

    Przyczyny powstawania paradoksu hazardzisty

    1. Osoby które ulegają paradoksowi hazardzisty NIE rozumieją praw rządzących prawdopodobieństwem. Trzeba wiedzieć, że właściwości dużych prób losowych nie determinują wyników małych prób. W krótkim okresie czasu wyniki NIE muszą się "równoważyć".
    2. Seria orłów kilka razy z rzędu jest zjawiskiem rzadkim dla naszego umysłu. Oczekujemy elementu losowości i czegoś co znamy.
    3. Ludzie mają skłonności do grupowania i klasyfikowania zdarzeń (uleganie iluzji grupowania) celem znalezienia zależności i wzorów. Wynika to z naszych naturalnych mechanizmów postrzegania i zapamiętywania.

    Efekt zerowego ryzyka

    Efekt zerowego ryzyka to efekt, któremu ulegają głównie niedoświadczeni gracze. Polega na graniu zakładów, które w ocenie gracza nie zawierają ryzyka, a w rzeczywistości wycena ryzyka jest przewartościowana.

    Efekt subaddytywności

    Efekt subaddytywności to błąd w ocenie prawdopodobieństwa polegający na ocenianiu prawdopodobieństwa całości jako mniejszego niż prawdopodobieństwo poszczególnych części.

    Sylwetki koszykarza dyskobola sprintera i szermierza Koszykówka jest bardziej
    popularna od szermierki,
    ShutterStock

    W przykładowym badaniu (Fox, Levav, 2000) kazano studentom ocenić które z dwóch zdarzeń jest bardziej prawdopodobne: że drużyna ich uczelni zwycięży w najbliższym meczu w koszykówce, czy że drużyna ich uczelni wygra w najbliższych zawodach w szermierce. Ponieważ większość studentów ma znacznie więcej do czynienia z koszykówką niż szermierką, 75% badanych oceniła pierwsze zdarzenie za bardziej prawdopodobne.

    Druga grupa studentów odpowiadała na to samo pytanie inaczej sformułowane: czy bardziej prawdopodobne jest że ich drużyna przegra w najbliższym meczu koszykówki czy że ich drużyna przegra w najbliższych zawodach w szermierce. Po takim przeformułowaniu, 44% studentów oceniła porażkę w koszykówce za bardziej prawdopodobną.

    Oczywiście 44% + 75% daje znacznie więcej niż 100%, co pokazuje że zdarzenia dotyczące koszykówki były oceniane generalnie za bardziej prawdopodobne niż dotyczące szermierki.

    W Polsce najbardziej popularną dyscypliną jest piłka nożna. Być może na analogicznej zasadzie zdarzenia piłki nożnej dla wielu graczy są najłatwiejsze do przewidywania. W rzeczywistości jest to teza daleka od prawdy.

    Błąd koniunkcji

    Błąd koniunkcji polega na przypisaniu pojedynczym zdarzeniom mniejszego prawdopodobieństwa niż koniunkcji tych zdarzeń.

    W 1982 roku Amos Tversky i Daniel Kahneman przeprowadzili następujący eksperyment:

    Linda ma 31 lat, jest otwartą, inteligentną, i niezamężną kobietą. Ukończyła filozofię. Jako studentka poświęcała dużo czasu problemom sprawiedliwości społecznej i dyskryminacji, uczestniczyła też w demonstracjach antynuklearnych. Co jest bardziej prawdopodobne?

    Kobieta przemawia na forum w blasku reflektorów Łatwo sobie wyobrazić
    feministkę pracującą
    w banku, ShutterStock
    1. Linda pracuje w banku
    2. Linda pracuje w banku i jest aktywną działaczką ruchu feministycznego

    Okazało się, że aż 85% badanych wybrało odpowiedź 2! Jednakże prawdopodobieństwo iloczynu zdarzeń nie może być większe od prawdopodobieństwa z dowolnej składowej. Przecież dodatkowe kryterium może jedynie zmniejszyć szanse powodzenia.

    Badanych myliło to, że dodawano zdarzenie o relatywnie dużej szansie powodzenia. Jeśli nawet prawdopodobieństwo, że Linda pracuje w banku jest małe (np. 5%) i dodamy zdarzenie z 95% szansą na to że jest działaczką ruchu, to prawdopodobieństwo iloczynu wyniesie 4,75% i jest mniejsze od 5%.

    Podobnie jak w poprzednim przypadku łatwiej sobie wyobrazić osobę o dwóch podanych cechach niż o jednej mało prawdopodobnej.

    Krytycy uważają, że zwrot "co jest bardziej prawdopodobne?" może nie być zrozumiany dosłownie. Pokazują, że jeśli przedstawić problem za pomocą "częstości" a nie "prawdopodobieństwa", to występowanie błędu znika:

    Jest 100 kobiet, które pasują do opisu powyżej (opisu Lindy). Ile z nich jest:

    1. pracownikami banku
    2. pracownikami banku i aktywnymi działaczkami ruchu feministycznego

    Tylko 10-20% osób wybiera opcję 2.

    Błąd koniunkcji w zakładach

    Jest 30.01.2013. Mecz tenisa ziemnego Roberta Vinci - Mona Barthel. Pierwszy set wygrała Vinci 6-4. W drugim sytuacja się odwróciła i prowadzi Barthel 5-0. Kurs na zwycięstwo Barthel wynosi 1,72, zaś na zwycięstwo Barthel 1-2 wynosi 1,65. Co byś postawił?

    O dziwo okazuje się, że niektórzy gracze postawiliby w tym przypadku kurs 1,65 na zwycięstwo 1-2. Rozumują oni w ten sposób, że skoro Barthel wygra drugiego seta, to tym bardziej powinna wygrać cały mecz. Zakład na 1-2 jest jednak równoznaczny z wygraniem całego meczu.

    Dlaczego zatem gracze stawiają mniejszy kurs (1,65), skoro mieli w ofercie większy (1,72)? Prawdopodobnie sugerują się niższym kursem i nie przemyślają dokładnie sprawy kierując się intuicją.

    A dlaczego bukmacher miał różne kursy na to samo zdarzenie? Wynika to z większej marży na rynku z 3 opcjami wyniku (2-0, 2-1, 1-2) niż na rynku z 2 opcjami wyniku (Vinci, Barthel).

    Można iść dalej w tych rozważaniach. Wróćmy do 1.seta, gdy Vinci prowadziła z przełamaniem 5-4. Załóżmy, że gracz uważa, że Vinci wygra także 2.seta. Może on popełnić błąd koniunkcji, podobny do tego powyżej, stawiając na wynik 2-0 zamiast na zwycięstwo w 2.secie (kursy będą bardzo zbliżone). Może się jednak okazać, że Vinci nie wygra 1.seta i już po 1.secie gracz przegra swój zakład. Gdyby postawił na 2.set jego zakład wciąż byłby ważny.

    Biznesman zasłania sobie oczy Ignorowanie
    prawdopodobieństwa
    dużo kosztuje, ShutterStock

    Ignorowanie prawdopodobieństwa

    Ignorowanie prawdopodobieństwa występuje gdy gracz nie bierze pod uwagę prawdopodobieństwa podczas stawiania zakładów.

    Tacy gracze najczęściej kierują się intuicją i przeczuciem, a przez bukmacherów są nazywani graczami rekreacyjnymi w przypadku gdy nie przynosi im to spodziewanych efektów (a zwykle nie przynosi).

    W paradoksie hazardzisty czy zaniedbaniu miarodajności mieliśmy do czynienia z niewłaściwym szacowaniem prawdopodobieństwa. Tutaj jest ono zupełnie ignorowane.

    Bardzo dobrze widać to w dziedzinie ubezpieczeń. Młodzi ludzie są gotowi płacić 50PLN miesięcznie w zamian za ubezpieczenie ich życia na niską sumę, np. 50.000PLN. "Wygrywają" taki zakład gdy umrą przed upływem 100 miesięcy (8,5 roku), przy czym wartość wypłaty zmniejsza się z czasem.

    Literatura

    [1] Paradoks Monty’ego Halla

    Ostatnia aktualizacja: 12.01.2016

    Ty też oceń artykuł
    Ocena: 4,67/5
    Głosów: 3
    Aby ocenić artykuł, musisz się zalogować.


    Tagi:psychologia  ryzyko 
     


    Nie jesteś zalogowany.
    ...a zalogowani dostają więcej. Zaloguj się, jeśli chcesz skomentować ten artykuł.

    Captcha


    Komentarze (3)



    • anonim IP: 91.238.***.**
      30-06-2015 12:21 (wt)

      50zł * 100 = 5.000zł a nie 50.000zł


      149 147 Odpowiedz

      Odpowiedz na komentarz

      Nie jesteś zalogowany,
      ...a zalogowani dostają więcej. Zaloguj się, jeśli chcesz skomentować ten artykuł.
      Podaj powód zgłoszenia komentarza do usunięcia

      zamknij ×

    • (2)
      19-12-2012 11:24 (śr)
      > Badanych myliło to, że dodawano zdarzenie o relatywnie dużej szansie powodzenia.

      Moim zdaniem myliło ich to, że pytane traktowali tak, jak
      zwykłe pytanie z języka potocznego, a nie jako pytanie stricte z
      rachunku prawdopodobieństwa. W języku potocznym, gdy pytamy
      kogoś: "pracujesz, czy pracujesz i słuchasz muzyki", to oczekujemy,
      że nigdy nie odpowie "pracuję" w sytuacji, gdy jednocześnie pracuje i słucha muzyki.

      Matematycznie respondenci mogli potraktować Lindy pracujące w banku i Lindy zarazem pracujące w banku i będące działaczkami ruchu, jako zbiory rozłączne. Oczywistym wydało im się wtedy, że zbiór drugi jest bardziej liczny, a więc prawdopodobieństwo zajścia
      zdarzenia drugiego było dla nich wyraźnie większe.


      187 191 Odpowiedz

      Odpowiedz na komentarz

      Nie jesteś zalogowany,
      ...a zalogowani dostają więcej. Zaloguj się, jeśli chcesz skomentować ten artykuł.
      Podaj powód zgłoszenia komentarza do usunięcia

      zamknij ×

    • (2)
      19-12-2012 10:53 (śr)
      Jest błąd. 50tys / 50 = 1000 miesięcy :)
      213 188 Odpowiedz

      Odpowiedz na komentarz

      Nie jesteś zalogowany,
      ...a zalogowani dostają więcej. Zaloguj się, jeśli chcesz skomentować ten artykuł.
      Podaj powód zgłoszenia komentarza do usunięcia

      zamknij ×

    Logowanie

    W celu zalogowania się na swoje konto, wypełnij poniższy formularz. Jeżeli nie posiadasz jeszcze konta - zarejestruj się.



    zamknij ×
    Popover Starter

    Jednorazowa oferta

    Jeżeli chcesz:

    Oferuję Ci ZA DARMO 31 minut nagrania video.


     Zgadzam się z Polityką Prywatności
    Top